چند خود را مجتهد نشمارد . « 1 » همچنين مرحوم محلاتى در سرگذشت فقيه مسلَّم و متبحّر صاحب عروه سيد كاظم يزدى ( قدس سره الشريف ) گويد : يك وقت دربارهء عدالت يكى از پيشنمازها از او [ يعنى از صاحب عروه ] پرسيدند . فرمود : « اگر ادعاى اجتهاد نمىكند عادل است و الَّا فلا » « 2 » . با اين همه صعوبت و خطير بودن امر فتوا و اظهار نظر از موضع فقه ، بسيار تأسفآور است كه برخى به صرف اينكه چند صباحى در حوزه يا در دانشگاه درس خوانده‌اند - و شايد در هيچ يك از اين دو مركز هم تحصيل نكرده باشند - به خود اجازه مىدهند در صدر تا ساقهء دين اظهار نظر كنند و رأى خود را نظر دين و شارع مقدس وانمود ، و آن را در روزنامه ها و مجلات منتشر كنند . البته هر كس مىتواند رأيى داشته باشد ولى نظر خود را سخن دين و شارع مقدس دانستن و در جامعه منتشر كردن - بدون احراز شروط لازم براى اظهار نظر فقيهانه - مصداق افتراء على اللَّه است : * ( آ لله أَذِنَ لَكُمْ أَمْ عَلَى الله تَفْتَرُونَ ) * « 3 » اين در حالى است كه فقيهان متضلَّعى كه عمرى را با فقه سپرى كرده‌اند مانند شيخ انصارى و ميرزاى شيرازى و آية اللَّه بروجردى ( قدس اللَّه اسرارهم ) با تحصيل همهء مقدّمات ، دستشان در صدور فتوا مىلرزد و در زمان ما برخى به صرف تحصيلاتى اندك در حوزه يا دانشگاه - بخصوص آنان كه در صدد كسب وجاهت در ميان روشنفكران غربزده هستند - به خود اجازه مىدهند در مسائل مهم فرهنگى ، هنرى ، حقوقى و اقتصادى از موضع فقه اظهار نظر كنند و رأى خويش را سخن دين و پيامبر خدا بدانند . اين افراد پيش از هر چيز بايد به اين نكته توجه كنند كه دين خدا - كه براى

--> « 1 » معراج السعادة ، ص 108 . « 2 » اختران تابناك ، ج 1 ، ص 388 . « 3 » يونس ( 10 ) : 59 .